Sociale rechten

De goedkeuring van de Wet Patiëntenrechten in 2002 was een belangrijke mijlpaal in de recente Belgische gezondheidszorg. Deze wet omschrijft de rechten van de patiënt, zijn of haar relatie tot zorgverleners en de rol van de ombudsdiensten bij eventuele problemen.

De belangrijkste bepalingen die uit de Wet Patiëntenrechten voortvloeien zijn:

  • Patiënten mogen op elk moment ervoor kiezen om van arts te veranderen;
  • Patiënten mogen op elk moment inzage krijgen in hun medisch dossier;
  • De oprichting van ombudsdiensten bij eventuele problemen tussen patiënt en zorgverlener;
  • Tussen patiënt en arts moet een vertrouwensrelatie tot stand komen.

Waar vind ik meer informatie over de Wet Patiëntenrechten?

In de brochure op de website van de Federale Overheidsdienst Volksgezondheid.

Op de website van het Vlaams Patiëntenplatform (VPP), de belangrijkste overkoepelende federatie van Vlaamse patiëntenverenigingen, vormt de Wet Patiëntenrechten een thema op zich.

Ook de mutualiteiten behandelen op uitvoerige wijze de rechten van de patiënten:

Statuut chronische ziekte

Wie met de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa kampt, kan aanspraak maken op het statuut van chronisch zieke. Chronische patiënten kijken vaak tegen hogere ziektekosten aan, die niet altijd volledig terugbetaald worden. Met dit statuut kunnen patiënten met de ziekte van Crohn of met colitis ulcerosa bijkomende financiële vergoedingen krijgen om de hoge medische kosten te compenseren, als de voorwaarden vervuld zijn (zie verder, over de maximumfactuur).

Mutualiteiten houden voor hun leden in de gaten of zij al dan niet aanspraak kunnen maken op dit specifieke statuut. De administratieve afwikkeling van de aanvraag en de uitbetalingen verlopen eveneens via het ziekenfonds.

Waar vind ik meer informatie over het statuut chronische ziekte?

Uw mutualiteit beschikt over alle gegevens om te beoordelen of u in aanmerking komt voor het statuut van chronische ziekte. Contacteer uw ziekenfonds met deze specifieke vraag. Op de website van het RIZIV is een heel hoofdstuk aan dit statuut gewijd.

De belangrijkste financiële rechten die voortvloeien uit dit statuut, komen eveneens verder in dit dossier aan bod onder de titel “Sociale en financiële rechten”.

Sociale en financiële rechten

Patiënten met chronische aandoeningen weten soms niet op welke sociale en financiële rechten zij aanspraak kunnen maken. Zowel de federale, regionale, provinciale en lokale overheden bieden premies en andere maatregelen aan voor personen met chronische aandoeningen, waaronder de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa.

Financiële vergoedingen voor chronische aandoeningen komen vanuit overwegend twee hoeken: via de federale overheid in de vorm van de ziekteverzekering (via de mutualiteiten) en via een eventuele, aanvullende private ziekteverzekering die de patiënt kan onderschrijven.

Het eerste aanspreekpunt voor financiële vergoedingen voor de chronische patiënt is zijn of haar mutualiteit. Voor alle Belgische mutualiteiten zijn de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa ernstige aandoeningen.

Een ander verhaal laat zich horen bij de private ziekteverzekeraars, bij de aanvullende privéverzekeringen. Voor deze ziekteverzekeraars is de ziekte van Crohn een ernstige aandoening, waardoor Crohnpatiënten die een bijkomende private ziekteverzekering hebben, al hun geneesmiddelen terugbetaald krijgen. Dat geldt echter niet voor patiënten met colitis ulcerosa, omdat de private verzekeringsmaatschappijen dit nog steeds niet als een ernstige ziekte beschouwen.

Verder was het tot in 2010 voor chronische patiënten niet mogelijk om een schuldsaldoverzekering af te sluiten, heel vaak door te hoge bijkomende premies. Dit veranderde met de Wet Partyka. De bedoeling was om de schuldsaldoverzekeringen toegankelijker en betaalbaarder te maken voor chronisch zieken of personen die een zware ziekte of operatie hadden ondergaan.

Deze wet verbiedt maatschappijen niet om een schuldsaldoverzekering te weigeren. De wet beperkt wel de hoogte van de bijkomende premie als de verzekeringsmaatschappij een schuldsaldoverzekering toestaat, eist daarnaast ook een rechtvaardiging voor de bijkomende premie en laat toe dat de aanvrager in beroep gaat als die niet akkoord gaat met de beslissing van de maatschappij. De wet is van kracht sinds 1 januari 2015.

Wie met een chronische darmaandoening zoals de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa kampt, moet soms vaak dringend naar het toilet. Hoewel enkele steden al het initiatief hebben genomen om openbare en volautomatische toiletten te plaatsen, is deze betaaloptie niet overal aanwezig. Idealiter moeten deze patiënten gratis naar een toilet in de buurt kunnen gaan. Maar de uitwerking van een praktische regeling is niet evident, hoewel patiëntenverenigingen blijven zoeken naar werkbare en gratis oplossingen voor darmpatiënten, zodat ze bijvoorbeeld met een toiletpas overal gratis naar het toilet kunnen gaan.

Waar vind ik meer informatie over mijn sociale en financiële rechten?

De Vlaamse Overheid heeft op de website www.rechtenverkenner.be een onlinetoepassing ontwikkeld over sociale rechten zodat chronisch zieken, zoals patiënten met de ziekte van Crohn of met colitis ulcerosa, per thema kunnen nagaan op welke financiële premie en/of specifieke maatregel zij recht hebben.

Er zijn een 15-tal thema’s: algemene basisrechten, arbeid, belastingen en fiscale voordelen, cultuur/sport en vrije tijd, elektriciteit/gas/water en energie, gezin, inkomen en uitkeringen, justitie en juridische bijstand, leefmilieu, onderwijs en vorming, telefoon en (tele)communicatie, totaal, vervoer en mobiliteit, welzijn en gezondheid en wonen. Na het ingeven van uw postcode kan u met een muisklik per thema de informatie over uw sociale rechten opvragen.

Voor alle terugbetalingen in het kader van de ziekteverzekering, is uw mutualiteit het aanspreekpunt voor alle informatie.

Chronische patiënten hebben eveneens recht op de regeling derdebetaler. In de praktijk betekent dit dat de patiënt bij een consultatie enkel het remgeld moet betalen aan de (huis)arts. De (huis)arts krijgt het terugbetaalde gedeelte rechtstreeks van de mutualiteit. Meer informatie vindt u op de website van het RIZIV of op de website van het Vlaams Patiëntenplatform (VPP).

Wie over een periode van één jaar het maximumbedrag/plafond (bepaald op basis van het inkomen) aan medische kosten overstijgt, krijgt een heleboel van deze kosten terugbetaald van zodra het plafond overschreven wordt. Dat is de maximumfactuur (MAF).

Mits aan bepaalde voorwaarden voldaan, kunnen chronische patiënten, en dus ook patiënten met ziekte van Crohn en colitis ulcerosa, van een verlaging van het plafond genieten. Voor de meest recente informatie over de types MAF en de kosten die in aanmerking komen, surf naar de site van het RIZIV of contacteer uw mutualiteit.

Patiënten die door de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa moeilijkheden ondervinden om een schuldsaldoverzekering af te sluiten, kunnen een beroep doen op de wet Partyka uit 2015. Als de private verzekeraar een bijkomende premie voorstelt die u te hoog vindt, kan u hiertegen in beroep gaan. Het Opvolgingsbureau voor de Tarifering Schuldsaldoverzekering kan onderzoeken of de bijkomende premie medisch en verzekeringstechnisch is gerechtvaardigd.

Op de website van het Vlaams Patiëntenplatform staat de meest recente versie van de Wet Partyka met de praktische modaliteiten. Om een beroep in te dienen tegen een te hoge bijkomende premie, kan u de informatie nakijken en desnoods de procedure opstarten via www.opvolgingsbureau.be.

Wie een chronische aandoening heeft, is niet beschermd tegen ontslag. Een ontslag kan er enkel komen indien de werkgever kan aantonen dat de langdurige en veelvuldige afwezigheden de werking van de organisatie in het gedrang brengen. Surf voor meer informatie naar de site van de Overheid.